Nhìn lại sự vận động của TTCK từ lúc sơ khởi, có thể dễ dàng nhận thấy rõ quá trình chuyển biến từ nhận thức đến hành động, trong đó tư duy là yếu tố xuất phát điểm. Trong ký ức của những người đặt nền móng xây dựng TTCK, câu hỏi hóc búa nhất lúc đó có lẽ là tại sao Việt Nam là một nước XHCN mà lại phải thành lập TTCK? Tính giai cấp của TTCK là gì? Đây là những câu hỏi cần câu trả lời cụ thể của người trực tiếp tham gia xây dựng TTCK. Và câu trả lời được diễn đạt ngắn gọn: TTCK là sản phẩm của loài người. Chế độ xã hội nào biết vận dụng thì TTCK sẽ mang lại lợi ích đúng theo mục tiêu và yêu cầu của chế độ xã hội của từng quốc gia đó. Việt Nam có đầy đủ kiến thức và kinh nghiệm để xây dựng TTCK theo mô hình kinh tế thị trường có định hướng XHCN.

Và ngày 20/7/1997, Việt Nam tuyên bố thành lập Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN). Ngay sau khi Ủy ban này được thành lập, công tác hoạch định mô hình thị trường, xây dựng đội ngũ nhân sự nòng cốt, xây dựng khung pháp lý chuẩn bị cho sự ra đời của Trung tâm Giao dịch chứng khoán TP. HCM (nay là Sở GDCK TP.HCM) được gấp rút triển khai. Với 2 doanh nghiệp niêm yết, 7 công ty chứng khoán tham gia TTCK thủa ban đầu, đến nay, Sở GDCK TP.HCM đã phát triển mạnh cả về lượng và chất, đã tạo dựng thương hiệu riêng cho TTCK Việt Nam khi trở thành thành viên chính thức của Tổ chức các Sở GDCK châu Á và châu Đại Dương, là thành viên bán chính thức của Liên đoàn Các sở GDCK thế giới. Tính đến ngày 20/7/2010, Sở GDCK TP.HCM đã tổ chức 2.329 phiên giao dịch, thực hiện mua bán cho hơn 20 tỷ chứng khoán, với tổng khối lượng giao dịch hơn 1 triệu tỷ đồng. Trong 10 năm qua, riêng các doanh nghiệp niêm yết trên Sở GDCK TP. HCM đã huy động một lượng vốn 36.700 tỷ đồng.

Sau 10 năm hình thành và phát triển, quy mô vốn hóa TTCK vượt xa khỏi sự mong đợi ban đầu và tương đương 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Hình ảnh về một Việt Nam năng động ngày càng được quảng bá rộng rãi ra cộng đồng các nhà đầu tư quốc tế.

Tuy vậy, nếu so với yêu cầu phát triển của nền kinh tế thì quy mô TTCK còn phải lớn hơn nhiều, bởi TTCK không chỉ được nhìn nhận là kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp, kênh đầu tư hấp dẫn của công chúng, mà còn là công cụ để giám sát tính hiệu quả của hoạt động đầu tư, giám sát sự minh bạch của doanh nghiệp, của nền kinh tế. Trong 10 năm tới, TTCK khó có thể tăng trưởng theo cấp số nhân, nhưng vẫn cần phát triển nhanh, bền vững và an toàn để quy mô vốn hoá có thể đạt 50-100% GDP như mục tiêu đề ra trong Dự thảo Chiến lược phát triển TTCK đến năm 2020.

Chặng đường 10 năm giống như một hành trình của nhận thức, của quyết tâm, của sự sáng tạo trong công tác xây dựng và phát triển TTCK Việt Nam. “Có công mài sắt có ngày nên kim”, “Tích tiểu thành đại”, TTCK Việt Nam chắc chắn sẽ phát triển nhanh hơn, mạnh hơn và bền vững hơn trong 10 năm tới.