12:22:07 Thứ ba, 20/10/2009
Nỗi lo về giao dịch ngoại bảng
Minh Tuấn
DPM khẳng định các số liệu đều được kiểm toán, nên khó có gian lận trong báo cáo tài chính của DPM. Ảnh: Đức Thanh
Rất nhiều cổ đông của các công ty cổ phần tại Việt Nam đang lo lắng về khả năng gian lận báo cáo tài chính thông qua các giao dịch ngoại bảng.
Tại Hội thảo "Đánh giá tiềm năng cổ phiếu Đạm Phú Mỹ (DPM)" do Công ty  Chứng khoán Công thương - Chi nhánh TP.HCM tổ chức cuối tuần qua, ông Phạm Tấn Hiền, chuyên viên phân tích của Công ty Quản lý Quỹ Bảo Việt đã chất vấn HĐQT DPM về khoản lợi nhuận gần 600 tỷ đồng của Công ty đang nằm ở đâu.

Theo phân tích của ông Hiền, với mức giá bán trên thị trường 6.200 đồng/kg (đạm) trong khi giá vốn chỉ 2.680 đồng/kg, DPM sẽ có doanh thu khoảng 1.700 tỷ đồng, nhưng trong công bố của Công ty, DPM chỉ có doanh thu 1.130 tỷ đồng.

Giải thích sự chênh lệch doanh thu nêu trên, bà Nguyễn Thị Hiền, người phát ngôn của DPM cho biết, DPM thực hiện bán sỉ cho các đại lý, nên giá bán thấp hơn so giá thị trường. Bà Hiền khẳng định, tất cả các số liệu đều được kiểm toán, nên sẽ rất khó có gian lận trong báo cáo tài chính của DPM.

Rất nhiều cổ đông của các công ty thuộc các lĩnh vực sử dụng nguyên liệu có nhiều biến động về giá (thép, đồng, nhôm, nhựa…) nhận định, sẽ có nhiều gian lận về báo cáo tài chính thông qua các giao dịch ngoại bảng (như ký gửi hàng hoá, hoặc viết khống hóa đơn).

Ông Hồ Diệp Anh Khoa, nhà đầu tư ở sàn chứng khoán Bản Việt cho biết, bộ phận kinh doanh của công ty kinh doanh thép mà ông Khoa là cổ đông, đã có hành vi gian lận về tài chính, nhưng đã bị bộ phận kiểm toán nội bộ phát hiện kịp thời. Cụ thể, bộ phận kinh doanh của công ty thép nọ sau khi đã nhập khẩu thép với giá khá thấp liền viết hóa đơn đỏ bán hết toàn bộ số thép trên (thực ra việc mua bán này chỉ là mua bán khống). Toàn bộ số thép trên đã được đem ký gửi ra ngoài, để bán cho những nơi không cần hóa đơn đỏ, nhằm thu lời riêng cho các cá nhân. Nhưng do hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động khá tốt, nên đã phát hiện kịp thời những hành vi gian lận, giúp công ty đạt được khoản lợi nhuận đột biến trong năm.

Trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư về các biện pháp ngăn ngừa gian lận báo cáo tài chính thông qua các giao dịch ngoại bảng, TS. Vũ Hữu Đức, giảng viên Khoa Kiểm toán (Đại học Kinh tế TP.HCM) cho biết, rất khó để ngăn ngừa các trường hợp gian lận này. Các tập đoàn lớn thường thiết lập rất nhiều công ty con, nhằm mục đích chuyên biệt hoá hoạt động của từng bộ phận, nhưng cũng nhằm "chuyển giá", "chuyển lợi nhuận" và các giao dịch ngoại bảng khác.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Văn Thuận, Trưởng khoa Kế toán - Tài chính (Đại học Mở TP.HCM) cho biết, những cổ đông đã cảm thấy thất vọng khi các công ty mà Nhà nước nắm cổ phần chi phối thường ít có lợi nhuận đột biến do quy định giá trần, giá sàn, hoặc mục đích bình ổn giá của Chính phủ. Một số cổ đông lại cho rằng, bộ phận quản lý tại các công ty cổ phần nhà nước nắm cổ phần chi phối đã gian lận báo cáo tài chính nhằm thu lợi riêng.

"Chống gian lận báo cáo tài chính, các công ty nên thực hiện kiểm toán thường xuyên. Chính phủ cũng như các công ty nhà nước, hoặc công ty cổ phần mà Nhà nước nắm cổ phần chi phối nên công bố thường xuyên về các chi phí đầu vào, cũng như thông tin về lợi nhuận…", TS. Thuận nói.

Thực tế, các công ty Việt Nam vẫn chưa ý thức về hoạt động kiểm toán hoặc kiểm soát nội bộ. Ông Võ Hùng Tiến, Tổng giám đốc Công ty Kiểm toán và Tư vấn A&C cho biết, bình quân mỗi năm, A&C đã từ chối thực hiện kiểm toán cho 10 công ty, vì chỉ vài tuần trước quý IV, họ mới yêu cầu Công ty đến kiểm toán, trong khi hệ thống kiểm toán nội bộ yếu kém và hồ sơ chứng từ không đầy đủ…