Với những mục đích kinh doanh khác nhau, doanh nghiệp thường sử dụng loại hình M&A phù hợp để đạt được mục đích đề ra. Tuy nhiên, không phải thương vụ nào cũng có thể mang lại được hiệu quả như mong muốn của các bên. Bài viết này tóm tắt những vấn đề cần lưu ý hậu M&A và nêu những thông lệ tốt cho một thương vụ M&A thành công.

Những vấn đề cần lưu ý để có một thương vụ M&A thành công

Sau khi kết thúc giao dịch và ký hợp đồng mua bán, giai đoạn tiếp theo của M&A chính là việc sắp xếp tổ chức lại doanh nghiệp và lên kế hoạch cho công ty sau khi hợp nhất. Thông thường, quá trình này kéo dài 2 - 3 năm, tùy theo quy mô, loại hình kinh doanh, ngành nghề và mức độ phức tạp của doanh nghiệp. Có những thương vụ kéo dài đến 4-5 năm, do mức độ phức tạp và quy mô của doanh nghiệp, cũng như sự khác biệt về văn hóa, con người. Các vấn đề liên quan đến sự thành công của một thương vụ M&A phụ thuộc nhiều vào hình thức của mỗi thương vụ. Tuy nhiên, có thể tóm tắt những vấn đề chính cần phải lưu ý sau:

- Sự hiểu biết về ngành nghề kinh doanh và hoạt động của các bên tham gia: Lợi thế về kiến thức, kinh nghiệm trong ngành, cùng với sự hiểu biết thấu đáo về hoạt động của doanh nghiệp sẽ giúp cho bên mua tham gia vào quản lý và điều hành sau khi sáp nhập thuận lợi hơn và điều này khiến thương vụ dễ mang lại thành công hơn.

- Lập kế hoạch cho việc hòa nhập con người và hợp nhất tài sản sau khi kết thúc thương vụ: Việc lên kế hoạch hòa nhập sớm sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị sẵn sàng cho những khó khăn có thể gặp trong quá trình hòa nhập giữa các bên trong thương vụ, đặc biệt là về mặt con người và tài sản. Kế hoạch hòa nhập nếu được chuẩn bị tốt sẽ giúp cán bộ chủ chốt tham gia quản trị công ty bị mua dễ dàng hơn, từ đó, thúc đẩy tiến trình hòa nhập diễn ra nhanh và mang lại cơ hội thành công cao hơn. Tiến trình hòa nhập nhanh sẽ là điều kiện thuận lợi cho việc ổn định kinh doanh tại doanh nghiệp được mua và phát triển theo định hướng đã đề ra.

- Quyền lợi và trách nhiệm của người tham gia trong quá trình hòa nhập: Khi thực hiện một thương vụ sáp nhập, tổ chức mua cần phải chỉ định những người chịu trách nhiệm chính trong toàn bộ tiến trình hòa nhập. Việc quyền lợi đi đôi với trách nhiệm sẽ là động lực thúc đẩy để tiến trình hòa nhập có thể đi đúng hướng trong thời gian ngắn.

- Hiểu biết về sự khác biệt văn hóa, các xung đột lợi ích giữa nhân viên, khách hàng và những người có lợi ích liên quan: Mỗi một doanh nghiệp, mỗi một đất nước, cũng như vùng, miền có một văn hóa quản trị riêng, do vậy, khi thực hiện thương vụ, việc tìm hiểu về văn hóa, các mâu thuẫn trong doanh nghiệp và quan hệ cổ đông, cán bộ, công nhân viên, khách hàng và các bên có lợi ích liên quan là việc làm tiên quyết dẫn đến sự thành công của quá trình hòa nhập. Khi các doanh nghiệp nước ngoài mua các doanh nghiệp Việt Nam, việc đối mặt với khác biệt về văn hóa doanh nghiệp và quản trị công ty là một rào cản không nhỏ trong tiến trình hòa nhập, cũng như thành công của thương vụ M&A.

- Chính sách giữ và trọng dụng nhân lực có tài hiện có tại bên bán: Việc sử dụng các nhân tài hiện có của công ty bị mua vào đúng vị trí và có chính sách ưu đãi sẽ giúp họ an tâm cống hiến cho doanh nghiệp. Đây là những người hiểu về kinh doanh, về văn hóa doanh nghiệp và là sự tin tưởng của các nhân viên hiện tại, khách hàng truyền thống và các bên có lợi ích liên quan.

- Chính sách đối với khách hàng và đội ngũ nhân viên bán hàng sau khi tham gia vào doanh nghiệp: Việc duy trì các khách hàng và đội ngũ nhân viên bán hàng hiện tại là vấn đề đảm bảo cho sự tồn tại của doanh nghiệp trong giai đoạn hòa nhập giữa bên mua và công ty bị mua. Duy trì được sản xuất và kinh doanh hiện tại và sau đó điều chỉnh và phát triển trong tương lai sẽ là tiền đề cho sự thành công của thương vụ.

- Công tác tuyên truyền phổ biến về kế hoach hậu sáp nhập cho nhân viên, cổ đông, khách hàng và các bên có lợi ích liên quan khác: Cần quan tâm đến việc phổ biến thông tin về kế hoạch hợp nhất, các chính sách của công ty sau khi sáp nhập về nhân sự, chiến lược phát triển cho nhân viên, khách hàng, nhà cung cấp, cổ đông và các bên có lợi ích liên quan khác. Điều này trước hết tạo ra sự ổn định về tâm lý, tránh được những thông tin sai lệch và trên hết là hướng mọi thành phần tham gia trong công ty về cùng một mục đích đề ra.

Những thông lệ tối ưu theo quan điểm của nhà tư vấn để có được một thương vụ thành công

Việc hiểu biết sâu sắc về những yếu tố cơ bản trong kinh doanh và tìm hiểu đánh giá kỹ về bên bán trong mỗi thương vụ có thể giúp bên mua đánh giá được những rủi ro tiềm tàng và lên một kế hoạch sáp nhập phù hợp. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, những thông lệ tốt cho  một thương vụ thành công bao gồm:

- Chiến lược tập trung vào mục tiêu phát triển: Một công ty chỉ thực hiện thương vụ M&A khi xác định thực sự cần thiết cho chiến lược phát triển và thực hiện thương vụ là biện pháp tốt nhất để đạt được mục tiêu của công ty.

- Định giá khoa học: Bên mua nên xác định một cách thực tế về doanh thu và các chi phí tiềm tàng, xác định mức tổn thất khi thất bại và tính toán giá chào mua ban đầu và cuối cùng. Bên mua nên đưa ra mức giá cao nhất có thể và mức giá này phải dưới giá trị tương lai của bên bán.

- Lên kế hoạch phối hợp giữa các phòng chức năng ngay từ đầu: Để đạt được điều này, bên mua nên thông báo với nhân viên và các bên liên quan về tính logic của thương vụ, thiết lập đội ngũ phục vụ quá trình hòa nhập sau khi kết thúc thương vụ.

- Sự tham gia của bộ phận nhân sự trong quá trình rà soát đặc biệt: Sự tham gia của bộ phận nhân sự trong quá trình tìm hiểu bên bán, đặc biệt là việc phỏng vấn các nhà lãnh đạo về con người và các vấn đề về văn hóa doanh nghiệp sẽ giúp bên mua hiểu được đối tác và tạo cơ hội trong quá trình đàm phán. Ngoài ra, việc tìm hiểu kỹ về nhân sự của bên bán sẽ đem lại nhiều thông tin giá trị hơn cho công tác lên kế hoạch hòa nhập nhân sự sau khi hoàn tất thương vụ.

- Sự chuẩn bị tiềm lực tài chính: Quá trình hòa nhập sau khi hoàn thành thương vụ đòi hỏi thời gian dài, việc tái cơ cấu doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ, phát triển thương hiệu cần sử dụng một nguồn lực tài chính lớn và đôi khi hiệu quả chưa thể có được trong ngắn hạn. Do vậy, trong mỗi thương vụ M&A, tiềm lực tài chính là vấn đề quan trọng, quyết định sự thành công của thương vụ.