Bà Nguyễn Thị Liên, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần quốc tế Phong Phú (PPJ) cho rằng, đối với những DN nhập khẩu những mặt hàng thuộc nhóm hàng hạn chế nhập khẩu, hoặc “cấm” nhập khẩu, hoặc muốn xuất hàng đi sớm hơn với giờ quy định của hải quan, thì mới phải thực hiện “phí bôi trơn” với nhân viên hải quan, hoặc những đơn vị liên quan.

Trên thực tế, số lượng DN phải bỏ thêm các khoản “phí bôi trơn” là không nhỏ. Theo điều tra từ khu vực DN tư nhân của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), những năm gần đây, việc chi trả các khoản phí ngoài quy định của Nhà nước trong các hoạt động kinh doanh hàng ngày của DN tương đối phổ biến.

Cụ thể, theo kết quả điều tra 9.890 DN của VCCI, việc chi trả thêm các khoản chi phí không chính thức khá phổ biến. Có đến 59% DN cho biết phải mất “phí bôi trơn”; số DN tin rằng, cán bộ tỉnh sử dụng các quy định riêng của địa phương với mục đích trục lợi tăng 37%; có đến 61,6% số DN được hỏi thừa nhận phải có mối quan hệ với cán bộ tỉnh mới tiếp cận được các tài liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh; 41% DN thừa nhận phải thương lượng với cán bộ thuế địa phương mới làm ăn suôn sẻ…

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Kiều Viễn, Giám đốc Điều hành Tổ chức Minh bạch quốc tế (TI), một tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam cho biết, TI đang tiến hành nhiều biện pháp hỗ trợ DN tránh được việc phải tốn các khoản “phí bôi trơn”. Cụ thể, đầu năm 2010, TI bắt đầu triển khai dự án “Xây dựng tính nhất quán trong DN hướng tới sự minh bạch”, trong đó có nêu ra một số biện pháp giúp DN tránh được nạn tham nhũng, sách nhiễu.

Các chuyên gia cho rằng, để không sợ khi làm việc với các cơ quan nhà nước, bản thân DN phải tự nâng cao nhận thức và hiểu biết về pháp luật, coi đó như là những công cụ quan trọng trong quá trình thực hiện “quyền” kinh doanh, qua đó góp phần ngăn ngừa và từng bước đẩy lùi nạn tham nhũng, sách nhiễu.