Quả thực, nếu các yêu cầu của Bộ Công thương không được triển khai nghiêm túc, thì hệ quả đối với nền kinh tế

và đời sống xã hội là rất lớn. Tuy nhiên, gánh nặng này tiếp tục buộc EVN phải có lời giải, đồng thời, các địa phương, các doanh nghiệp cần có sự chia sẻ với ngành điện.

Hiện nay, trong thứ tự ưu tiên cấp điện ở nhiều địa phương được UBND tỉnh, thành phố thông qua làm cơ sở để cắt điện khi không đủ nguồn, thì doanh nghiệp sản xuất, làm hàng xuất khẩu còn ở bậc dưới các cơ quan hành chính, sự nghiệp, bệnh viện, trường học, kho bạc, ngân hàng, điện cho sản xuất nước sạch...

Nếu EVN đảm bảo được các thứ tự ưu tiên của địa phương, lại tuân thủ nghiêm các yêu cầu của Bộ Công thương, thì không ai phải chịu mất điện. Nhưng cung về điện không đủ đáp ứng cầu, vì theo công bố của EVN, khả năng cung cấp điện trong 3 tháng mùa khô, dự báo thiếu 10-15 triệu kWh/ngày, tức thiếu 2-5% so với nhu cầu. Thực tế mấy ngày qua cho thấy, sản lượng điện cung cấp được lên tới 303 triệu kwh, song tình trạng cắt điện vẫn diễn ra tràn làn ở nhiều địa phương, thì mức thiếu hụt điện phải trên mức 5%.

Lường trước nguy cơ thiếu điện, từ đầu năm tới nay, nguồn điện mới được bổ sung thêm 1.500 MW, nâng tổng công suất hiện có lên tới 19.000 MW. Với mức phụ tải 16.000 MW, những tưởng cung dư dả so với cầu, song do khô hạn và nhiều nhà máy đã xây dựng xong, nhưng không thể phát điện được, nên tổng sản lượng điện tính ra lại hụt khoảng 2 tỷ kWh so với năm 2009.

Điện thiếu hụt, song việc mua điện của các nhà đầu tư nguồn điện độc lập cũng không dễ dàng, họ luôn đưa ra mức giá chào bán cao ngất ngưởng, trong khi đó, giá điện lại không do EVN quyết. Ngay cả các tập đoàn lớn của Nhà nước, như Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản hay Tập đoàn Dầu khí Việt Nam liên tục “thở than” và kiến nghị tăng giá bán than, bán khí cho ngành điện để bù đắp giá thành sản xuất, thì khó tìm sự thông cảm của các nhà đầu tư vào điện, bởi với họ “lợi nhuận là số 1”.

Rồi bài toán cứu hạn cho lúa và sản xuất điện cũng luôn làm đau đầu các cơ quan liên quan. Vẫn biết, điện quan trọng với sản xuất và đời sống dân sinh, nhưng mỗi khi các hồ thủy điện thực hiện xả nước để cứu hạn cho lúa và sản xuất nông nghiệp (năm nay là hơn 2 tỷ m3, tương đương với khoảng 600 kwh điện), thì bài toán lúa hay điện kinh tế hơn không thể mang ra đo đếm thuần túy.

Rồi trong khi ngành điện hô hào tiết kiệm điện, thì nhiều cơ quan, công sở vẫn vô tư... dùng điện do chưa có tiêu chuẩn hay định mức tiêu thụ điện bình quân mỗi người để làm cơ sở cho việc đánh giá. Ngay Bộ Công thương và Bộ Tài chính, tác giả của Thông tư 111/2009/TTLT BCT-BTC về hướng dẫn thực hiện tiết kiệm điện trong các đơn vị cơ quan nhà nước, đơn vị hành chính công lập, cũng không nhận được bất cứ thống kê nào về việc tiết kiệm điện từ các đơn vị và địa phương, dù việc báo cáo tình hình hàng quý, hàng tháng là một yêu cầu đặt ra.

Vì ai cũng muốn có điện, mà lại với giá rẻ cùng nhiều lợi ích đan xen, nên thiếu điện vẫn là câu chuyện đến hẹn lại lên, với những nguyên nhân không mới. Còn với người dân, có lẽ, phải chờ khi các hồ thủy điện đón mùa lũ chính với mức nước về từ 3.000 đến 4.000 m3/giây trở lên, gấp 3 lần hiện nay, thì mới mong cuộc sống thường nhật được cải thiện hơn.