Cũng cần ghi nhận rằng, gia nhập ASEAN chính là bước khởi đầu quan trọng cho tiến trình hội nhập quốc tế của đất nước, bởi sau khi chính thức trở thành thành viên ASEAN, Việt Nam đã lần lượt tham gia tích cực và hiệu quả vào nhiều tổ chức liên khu vực, liên châu lục và quốc tế khác. Vị thế của Việt Nam đã được nâng cao trên các diễn đàn khu vực và quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho công cuộc đổi mới và phát triển đất nước.

Cùng với gia tăng vị thế chính trị, hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và các thành viên ASEAN ngày càng khởi sắc, đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam cũng như các nước thành viên. Nếu năm 1995, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào ASEAN chỉ đạt 1,1 tỷ USD thì riêng 6 tháng đầu năm 2010 đã đạt hơn 5,24 tỷ USD. Hoạt động đầu tư của các nước ASEAN vào Việt Nam cũng ngày càng sôi động. Từ năm 1998 đến nay, riêng Singapore đã có hơn 500 dự án được cấp phép đầu tư, với tổng vốn 9,6 tỷ USD, đứng thứ 2 trong số 79 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư tại Việt Nam.

Không chỉ là thị trường hấp dẫn và quan trọng đối với ASEAN và các đối tác của ASEAN, trên thực tế, Việt Nam còn có những đóng góp quan trọng và ấn tượng đối với cộng đồng ASEAN và được các quốc gia thành viên ghi nhận, từ việc tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao lần thứ 6 với Chương trình Hành động Hà Nội năm 1998, trong đó đề ra những biện pháp khôi phục kinh tế các nước thành viên sau khủng hoảng; tham gia xây dựng Hiến chương ASEAN, đến việc giữ vững ổn định chính trị – xã hội và phát triển kinh tế trong bối cảnh khủng hoảng khu vực, góp phần duy trì và tăng thêm uy tín cho ASEAN với các đối tác lớn.

Trong vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2010, với chủ đề “Từ tầm nhìn đến hành động”, Việt Nam đang cùng các thành viên đề ra những bước đi, biện pháp thích hợp nhằm tiến tới xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 gồm 3 trụ cột là Cộng đồng Chính trị an ninh; Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa xã hội. Động thái này đánh dấu việc mở đầu quá trình hiện thực hóa ý tưởng về Cộng đồng ASEAN.

Đúng như Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Gia Khiêm đề cập tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 43 vừa diễn ra tại Hà Nội, ASEAN tái khẳng định quyết tâm xây dựng Cộng đồng ASEAN và nhấn mạnh hơn nữa việc thúc đẩy “văn hóa thực thi” trong tất cả các thỏa thuận của tổ chức khu vực. Bốn sáng kiến cụ thể của Việt Nam nhằm duy trì hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực; đẩy mạnh hợp tác thực chất và hiệu quả hơn giữa ASEAN với các nước đối tác, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế - thương mại, đầu tư, tài chính, năng lượng, lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh, đều được các nước thành viên ủng hộ cao.

Những kết quả đó cho thấy, Việt Nam đã và đang thể hiện vai trò tích cực cũng như trách nhiệm của mình đối với các thành viên, các đối tác của ASEAN đề cao vai trò và giá trị của Cộng đồng ASEAN gắn kết, đoàn kết nhằm đối phó với những thách thức toàn cầu.