Theo đánh giá của ông Đỗ Nhất Hoàng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), khai thác biển, đảo đem lại những lợi ích kinh tế - xã hội quan trọng, nhưng việc sử dụng biển và hải đảo chưa hiệu quả, thiếu bền vững, trình độ khai thác biển của nước ta vẫn ở tình trạng lạc hậu.

Đề cập vấn đề phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, nhiều ý kiến tại Hội nghị cho rằng, cần có các giải pháp đồng bộ. Trước hết, Nhà nước cần đẩy mạnh công tác điều tra, khảo sát, nghiên cứu, củng cố thông tin về tài nguyên, môi trường biển, để bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái biển, bố trí không gian và phát triển các vùng biển phù hợp với sinh thái của từng vùng.

Ông Hoàng Duy Đông, Phó cục trưởng Cục quản lý kinh tế biển và hải đảo cho rằng, Nhà nước cần có cơ chế, chính sách đặc thù tạo ra những lợi thế ưu đãi để khuyến khích nhà đầu tư tham gia sâu vào lĩnh vực xây dựng, khai thác, sử dụng và phát triển kinh tế biển, đảo.

Với hơn 3.000 km bờ biển, Việt Nam có lợi thế lớn về kinh tế biển, đảo. Để khai thác tiềm năng này, theo PGS.TS Trần Đình Thiên (Viện Kinh tế Việt Nam), phải đổi mới tư duy về kinh tế biển. Theo đó, phát triển kinh tế biển phải định hướng phát triển đô thị - cảng biển - du lịch theo hướng “vượt trước” về tầm vóc, quy mô, trình độ, thể chế, đồng thời phải dẫn dắt liên kết phát triển vùng để hướng tới phát triển các đô thị biển hiện đại, có quy mô lớn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Phong (Viện Nghiên cứu kinh tế - xã hội Hà Nội) lại đặt ra vấn đề về cơ chế thống nhất. “Việt Nam có 28 địa phương có biển, không thể mỗi địa phương lại chia cắt phần biển của mình để thực hiện theo những cơ chế khác nhau, mà cần phải có một cơ chế thống nhất chung trong phát triển kinh tế biển”, ông Phong nhấn mạnh.

Theo ông Phong, có hai vấn đề cấp bách đặt ra trong chiến lược phát triển kinh tế biển Việt Nam. Đó là vai trò quản lý nhà nước và sự phân cấp rõ ràng cho các địa phương, liệu có lặp lại những vấn đề bất cập như đã xảy ra với chiến lược giao rừng cho chính quyền địa phương quản lý.

“Để phát triển mạnh và bền vững kinh tế biển, trước hết, Trung ương phải đảm bảo được vấn đề an ninh trên biển (bao gồm lãnh hải, chủ quyền quốc gia, an ninh môi trường…). Nếu không có quy hoạch tổng thể và thống nhất từ trên xuống, phát triển kinh tế biển sẽ không thể đạt được các mục tiêu tăng trưởng đã đề ra. Ngoài ra, cần phải chú ý đảm bảo cơ sở hạ tầng liên vùng và kiểm soát các vấn đề liên quan đến môi trường”, ông Phong nói

Khẳng định tầm quan trọng của kinh tế biển, GS.TS Luc Hens (Head of Human Ecology Department - Vương quốc Bỉ) cho rằng, để quy hoạch phát triển bền vững cũng như giải quyết các vấn đề về biến đổi khí hậu, phải xem xét, tập trung đầu tư hơn cho việc khai thác, sử dụng các nguồn năng lượng khác ngoài than, khí đốt đang cạn kiệt như năng lượng mặt trời, gió.

“Phát triển kinh tế biển phải luôn gắn kết với đảm bảo an ninh môi trường, đề ra những chính sách để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đối với môi trường và sức khoẻ của con người”, ông Luc Hens khẳng định.

Là một thành phố biển, có một vị trí quan trọng trong liên kết vùng, Hải Phòng hội đủ những tiềm năng, nhưng cũng sẽ có nhiều nguy cơ nếu không có chiến lược phát triển kinh tế biển, đảo phù hợp.

Theo ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng, những tiềm năng đó là: khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển; cảng, dịch vụ cảng, dịch vụ hàng hải, vận tải biển, hậu cần logistic; kinh tế thủy sản, nuôi trồng, khai thác, chế biến; du lịch biển đảo; năng lượng biển, dầu khí. Tuy vậy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng nhanh, bình quân gấp 1,2-1,3 lần mức tăng trưởng của toàn dải ven biển Vịnh Bắc Bộ và khoảng 1,4-1,6 lần vùng ven biển cả nước, phát triển kinh tế vùng biển và ven biển Hải Phòng cũng cần phải thật cụ thể, chính xác bằng các giải pháp trong quy hoạch, đầu tư và việc tổ chức thực hiện.

“Trong vai trò một cực tăng trưởng và nhiều tiềm năng về kinh tế biển đảo, vai trò và trách nhiệm của Hải Phòng trong thời gian tới một lần nữa được khẳng định. Trong đó, đề cao trọng trách trong thu hút các nguồn lực tập trung cho đầu tư xây dựng và phát triển nhanh, bền vững, không chỉ cho Hải Phòng, mà còn vì cả Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cả nước và khu vực”. PGS.TS Đan Đức Hiệp, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng phát biểu.

Là địa phương giáp với Hải Phòng và cũng sở hữu bờ biển dài, Quảng Ninh rất quan tâm đến phát triển kinh tế biển đảo. Ông Nguyễn Hữu Giang, Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ninh cho biết, kinh tế biển của Quảng Ninh đã và đang phát huy lợi thế và có những đóng góp đáng kể vào quá trình tăng trưởng, cũng như phát triển kinh tế của tỉnh. Tuy nhiên, phát triển cảng biển và dịch vụ cảng biển còn kém, khai thác hải sản chủ yếu tập trung ở ven bờ... là những hạn chế mà Quảng Ninh phải khắc phục. Bên cạnh đó, tỉnh cũng cần chú trọng các giải pháp giảm thiểu tác động tới môi trường do các hoạt động kinh tế biển mang lại như nhà máy nhiệt điện, khai thác than, chuyển tải...

Phát biểu tại Hội nghị, GS. TSKH Nguyễn Mại nhấn mạnh, trong quá trình thực thi chiến lược biển, phải hết sức coi trọng yếu tố hội nhập. Ông cũng lưu ý rằng, thành công của các địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội sau hơn 20 năm đổi mới là hết sức quan trọng, nhưng không thể đảm bảo cho sự thành công của tương lai. Điều đó đòi hỏi phải lường trước các yếu tố tác động đến tiến trình phát triển để có thể khai thác tối đa các lợi thế của kinh tế biển trong bối cảnh hội nhập sâu rộng vào kinh tế thế giới.