Năng suất lao động thấp; hiệu quả đầu tư chưa được cải thiện; chỉ số giá tiêu dùng tăng cao; thất thoát lãng phí trong đầu tư cũng như khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên chưa được khắc phục; lễ hội tràn nan dẫn tới tốn kém tiền bạc và thời gian của xã hội; bội chi chưa được cải thiện… Đặc biệt là tình trạng cắt điện vô tội vạ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất - kinh doanh và đời sống xã hội đã được các đại biểu tập trung phản ánh tại Phiên thảo luận ở hội trường về kết quả thực hiện kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước vào sáng nay.
Lấy dẫn chứng cụ thể về số liệu của Cục Điều tiết điện lực vừa được Báo Tuổi trẻ TP.HCM đăng tải trong sáng nay, Đại biểu Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên - Huế) kết luận: “Ngành điện, mà cụ thể ở đây là Tập đoàn Điện lực Việt Nam - EVN chưa làm hết trách nhiệm (nếu không muốn nói là thiếu trách nhiệm) với xã hội”.
“Cục Điều tiết điện lực cho biết, trong tháng 4-2010, các nhà máy nhiệt điện chạy dầu chỉ được huy động khoảng 346,3 triệu kWh, giảm 36,9% so với cùng kỳ 2009. Đặc biệt từ ngày 22 đến 30-4, khi bắt đầu tiết giảm điện năng, EVN cũng giảm luôn huy động điện chạy dầu, chỉ huy động khoảng 19,95 triệu kWh, giảm tới 87,4% so với cùng kỳ tháng 3-2010. Đây là nguyên nhân chính gây ra tình trạng thiếu điện và phải cắt điện luân phiên chứ không như giải thích của EVN”, ông Mạo phân tích.
Ông Mạo và nhiều đại biểu khác cho biết, tại cuộc tiếp xúc cử tri nào cũng vậy, vấn đề mất điện đều là đề tài nóng bỏng được cư tri nêu lên và yêu cầu đại biểu Quốc hội phải hỏi EVN “cho ra nhẽ”.
Theo giải thích của EVN thì việc phải cắt điện là bất khả kháng. Nguyên nhân dẫn đến cắt điện luân phiên là do kinh tế tăng trưởng cao, nhu cầu tiêu thụ điện năng tăng mạnh trong khi thời tiết lại gặp hạn hán nên thiếu điện… là đương nhiên.
“Kinh tế năm nào cũng tăng trưởng cao, năm nào cũng có hạn hán, bão lũ, thiên tai nhưng tình trạng mất điện mỗi năm một tăng thì câu giải thích của EVN là không thoả đáng và thiếu thuyết phục”, ông Mạo làm “nóng” nghị trường khi tiếp tục lên tiếng: “Tôi sẽ chất vấn Bộ trưởng Bộ Công thương vì sao không phát huy tối đa các nhà máy chạy than, dầu, khí để giải quyết tình trạng thiếu điện. Nếu phát huy tối đa công suất của những nhà máy này thì chắc chắn tình trạng thiếu điện sẽ không diễn ra”.
“Thiếu điện thì ngành điện phải cắt điện. Câu trả lời này quá đúng và cũng quá thiếu trách nhiệm, quá thiếu công bằng”, ông Lê Như Tiến (Đại biểu tỉnh Quảng Trị) lên tiếng.
Trích dẫn thông tin về tình trạng thiếu điện diễn ra trên cả nước được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng trong những ngày gần đây, ông Tiến cho biết, hàng trăm tàu thuyền đánh cá đã phải đổ hàng ngàn tấn hải sản do bị phân huỷ vì không có đá ướp lạnh do mất điện. Hàng ngàn người nông dân chăn nuôi trang trại đã phải đổ sản phẩm của mình trị giá lên đến cả trăm triệu đồng cũng do mất điện. Nhiều loạt nhà máy chế biến nông lâm, thuỷ sản mua hàng chục ngàn tấn nông sản của nông dân đang “sống dở chết dở” vì sản phẩm đang trong quá trình phân huỷ, thối rữa nhưng không chế biến được do… mất điện.
“Thiếu điện thì phải cắt điện. Đây là câu trả lời đầy hồn nhiên và không lường trước được hậu quả của việc mất điện sẽ làm điêu đứng hàng chục ngàn nhà máy, công sở và toàn bộ đời sống sinh hoạt của người dân”, ông Tiến chua chát.
Theo ông Tiến, việc mất điện có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân quan trọng là sự thất thoát, lãng phí trong quản lý điện năng hiện còn quá cao. “Nhà nước đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng để xây dựng 1 nhà máy thuỷ điện hoặc nhiệt điện cũng chỉ góp phần tạo ra 2-3% tổng lượng điện, nhưng lượng điện thất thoát, lãng phí trên đường dây lại lên tới 11% - 15%. Vì vậy, một trong những phương án giảm tình trạng thiếu điện là phải giảm thiểu thất thoát”, ông Tiến đề xuất.
Cũng đề cập đến ngành điện, song ông Huỳnh Ngọc Đáng (Đại biểu tỉnh Bình Dương) một mặt vẫn đồng tình với việc điều hành giá điện theo đúng cơ chế thị trường, giảm thiểu việc bao cấp, đặc biệt là bao cấp tràn lan, bao cấp không có trọng tâm, trọng điểm; mặt khác lại rất lo với giá điện “tăng theo lộ trình”.
“Xăng dầu điều hành theo cơ chế thị trường; than, nước sạch tăng theo lộ trình; lương điều chỉnh tăng theo lộ trình và điện cũng tăng theo lộ trình. Nếu tất cả đồng loạt tăng thì giá cả hàng hoá, dịch vụ sẽ tăng mạnh không chỉ tác động tới hoạt động sản xuất - kinh doanh mà còn ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống của người dân, đặc biệt là 11% hộ nghèo và hộ có thu nhập thấp”, ông Đáng phát biểu và đề nghị cần phải xem lại lộ trình tăng giá điện.
Trong khi đó, Đại biểu Vũ Quang Hải (tỉnh Hưng Yên) lại lo ngại, việc các mặt hàng thiết yếu, trong đó có giá điện và các ngành phụ thuộc nhiều vào năng lượng điện như xi măng, sắt thép… tăng sẽ khiến chi tiêu công tăng (vì Chính phủ là nhà tiêu dùng lớn nhất) đẩy chỉ số ICOR tăng, làm giảm hiệu quả của nền kinh tế.
Cùng lo lắng này, Đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (tỉnh Yên Bái) cho rằng, chỉ số ICOR năm 2008 là 8, năm 2009 chưa có con số cụ thể nhưng chắc chắn tăng cao hơn năm 2008 do ngăn chặn suy giảm kinh tế, Chính phủ đã phải tăng đầu tư công trong khi tốc độ tăng trưởng GDP không đạt như dự kiến ban đầu. Còn năm 2010 này ICOR chắc không giảm so với năm 2009 do tất cả nguyên nhiên liệu thiết yếu đầu vào của nền kinh tế đều tăng mạnh.
Theo ông Tuyết, để giảm ICOR cần phải giảm đầu tư công và Chính phủ có cơ hội để giảm đầu tư công qua đó giảm được bội chi ngân sách. “Số vượt thu ngân sách năm 2009 (so với con số đã trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 6) lên tới gần 52.000 tỷ đồng, bằng khoảng 3% GDP. Tại sao Chính phủ không sử dụng một phần số tiền này để giảm bội chi ngân sách mà vẫn tiếp tục tăng cho đầu tư công?”, vị dân biểu này cùng nhiều đại biểu khác như đặt câu hỏi.
Vì sao Chính phủ không sử dụng số tăng thu ngân sách năm 2009 để giảm bội chi nhiều khả năng sẽ được các thành viên Chính phủ trả lời vào phiên thảo luận về kết quả thực hiện kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước vào chiều nay.
Nhiều đại biểu cho biết, nếu chiều nay Chính phủ không có câu trả lời về vấn đề trên thì các đại biểu sẽ chất vấn Chính phủ vào phiên chất vấn dự kiến được tổ chức vào ngày 10, 11 và 12 tháng 6 tới đây.
