Theo ông Lê Mạnh Hùng, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), ngày 31/1, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam đã có văn bản chính thức hủy Quyết định số 423/QĐ – BGTVT ngày 24/12/2009 (Quyết định số 423) về việc phê duyệt kết quả đầu Gói thầu số 3, Tiểu dự án Phả Lại – Hạ Long, Dự án tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long – Cái Lân. Như vậy, Công ty TNHH hệ thống công nghiệp LS Hàn Quốc (LS) đã không còn là nhà thầu trúng thầu Gói thầu số 3 nữa.

Đến thời điểm này, Cục Quản lý chất lượng và công trình giao thông (Bộ GTVT) vẫn chưa hoàn thành báo cáo thẩm định lại quá trình đấu thầu Gói thầu số 3 như Bộ GTVT yêu cầu. Nhưng với động thái vừa nêu, Cục Đường sắt Việt Nam – bên mời thầu đã mặc nhiên thừa nhận đã có những sai sót, dẫn tới kết quả lựa chọn nhà thầu bị sai lệch.

Mặc dù không tiết lộ lý do hủy kết quả trúng thầu đã được công bố, nhưng theo các chuyên gia, LS bị loại do Bảo đảm dự thầu của nhà thầu này không hợp lệ, khi trong văn bản tối quan trọng này không ghi rõ tên bên mời thầu là Ban quản lý dự án đường sắt (đơn vị thụ hưởng), vi phạm Điều 361, Bộ Luật dân sự 2005 về điều kiện chủ thể tham gia hợp đồng bảo lãnh.

Trước đó, kế hoạch ký hợp đồng Gói thầu số 3 giữa Cục Đường sắt Việt Nam và LS vào ngày 18/1 đã bị hủy bỏ sau khi lãnh đạo Bộ GTVT được một cơ quan chức năng thông báo các sai phạm trong quá trình tuyển chọn nhà thầu của chủ đầu tư.

Gói thầu số 3 thuộc Tiểu dự án Phả Lại – Hạ Long có quy mô lớn nhất với 619 tỷ đồng, được áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi quốc tế, 1 túi hồ sơ. Theo Cục Đường sắt Việt Nam, Gói thầu số 3 có nội dung thiết kế –  cung cấp vật tư, thiết bị – xây lắp (EPC) hạng mục Thông tin tín hiệu cho toàn Dự án tuyến đường sắt Yên Viên – Phả Lại – Hạ Long – Cái Lân.

Trong quá trình tuyển chọn nhà thầu EPC cho Gói thầu số 3, bên mời thầu – Cục Đường sắt Việt Nam bị một nhà thầu tố cáo là đã vi phạm nhiều quy định của Luật Đấu thầu, từ việc chuẩn bị hồ sơ mời thầu (HSMT), đến chấm thầu và xử lý tình huống đấu thầu. (Vấn đề này đã được trình bày kỹ lưỡng trong bài Tiểu dự án đường sắt Phả Lại – Hạ Long: Vấp lỗi nặng trong đấu thầu, Báo Đầu tư số 12 ra ngày 27/1/2010).

Ngày 2/3, Cục Đường sắt Việt Nam đã có văn bảo số 139/QĐ – CĐSVN thông báo cho các bên dự thầu về việc hủy Quyết định số 423 và tổ chức chấm lại Gói thầu số 3 theo đúng HSMT, các quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, các chuyên gia am hiểu vụ việc này cho rằng, hủy kết quả trúng thầu, chưa đủ để Cục Đường sắt Việt Nam khắc phục được những sai sót trong quá trình đấu thầu tại Gói thầu số 3.

Rào cản đầu tiên là việc Liên danh nhà thầu CRSCS (Trung Quốc) – CTTE, một trong hai nhà thầu đáp ứng yêu cầu về mặt kỹ thuật lại vi phạm quy chế đầu thầu khi trong hồ sơ dự thầu đưa ra hai phương án về thiết kế kỹ thuật. 

Rào cản thứ hai là chính việc Cục Đường sắt VN đã đề ra đầu bài thầu không rõ ràng  về thiết kế kỹ thuật khi quy định “phương thức liên khóa sử dụng liên khóa khống chế dựa trên cơ sở rơ le hoặc vi xử lý”.

Trên thực tế, LS xây dựng bài thầu trên cơ sở vi xử lý, còn bài thầu chính của Liên danh nhà thầu CRSCS (Trung Quốc) – CTTE được xây dựng trên cơ sở phương thức liên khóa rơ le.

“Cục Đường sắt Việt Nam không thể chấm lại hồ sơ dự thầu khi cả HSMT có nhiều sai sót và cả 2 nhà thầu đều vi phạm quy chế đấu thầu”, một chuyên gia thuộc Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông đánh giá.

Hủy kết quả đấu thầu, tổ chức đấu thầu lại đang được xem là giải pháp tối ưu và khách quan cho việc xử lý sai phạm trong đấu thầu Tiểu dự án Phả Lại – Hạ Long.

“Tất nhiên, đây là hướng xử lý mà tất cả các bên tham gia dự thầu không mong muốn. Đối với chủ đầu tư là việc làm rõ trách nhiệm dẫn tới việc đổ vỡ kết quả đấu thầu và phải chuẩn bị một khoản kinh phí không nhỏ để đền bù những chi phí dự thầu của các ứng thầu. Riêng các nhà thầu, việc lỡ cơ hội trúng thầu do lỗi của chủ đầu tư là điều khó có thể chấp nhận cho dù họ có nhận được khoản bồi thường của chủ công trình”, lãnh đạo Cục Quản lý chất lượng công trình giao thông cho biết.