Thực hiện kế hoạch giám sát năm 2010, cuối tháng 7 và đầu tháng 8/2010, 6 đoàn giám sát của Hội đồng dân tộc đã tiến hành giám sát thực tế tại 12 tỉnh, 24 huyện, 48 xã ở các vùng miền khác nhau trong cả nước. Qua đó cho thấy, năm 2006 có 95 dự án định canh, định cư tập trung và 44 dự án định canh, định cư xen ghép. Đến năm 2009, tại Quyết định số 1342 của Thủ tướng Chính phủ, số dự án định canh, định cư tập trung lên đến 253 dự án, tăng 266%. Do vậy, nhu cầu vốn cũng tăng từ gần 477 tỷ đồng năm 2006 lên tới hơn 2.717 tỷ đồng năm 2009.
Các đại biểu Hội đồng Dân tộc cũng yêu cầu Ủy ban Dân tộc giải trình vì sao có sự chênh lệch về đối tượng thụ hưởng chính sách, nhu cầu vốn, cũng như tại sao lại mở rộng địa bàn thụ hưởng thêm cả ở vùng đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL)?
Phó Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Hà Hùng cho biết, Quyết định 33 của Thủ tướng Chính phủ mới chỉ là khung chính sách. Quyết định 1342 ra đời mới cụ thể hóa chính sách, trong đó đưa ra 3 tiêu chí cụ thể để xác định đối tượng du canh du cư. Và Ủy ban dân tộc đã chỉ đạo các địa phương dựa vào 3 tiêu chí đó để xác định đối tượng. Chính vì vậy mà có sự chênh lệch về đối tượng và tổng vốn đầu tư giữa Đề án theo Quyết định 33 và Quyết định 1342.
Về việc mở rộng phạm vi thụ hưởng ra vùng ĐBSLC, ông Hùng cho rằng, Quyết định 33 của Thủ tướng Chính phủ là chính sách chung, trong đó không loại trừ 4 tỉnh Sóc Trăng, An Giang, Hậu Giang và Cà Mau của ĐBSCL.
4 tỉnh này có gần 1.600 hộ thuộc dân tộc Khơ Me và Ê Đê, là đối tượng du canh, du cư thuộc khu rừng U Minh. Các hộ gia đình sinh sống trên thuyền neo đậu ở các vên sông, kênh rạch, thu nhập không ổn định, không được tiếp cận và thụ hưởng các dịch vụ công, gây khó khăn trong việc quản lý hộ tịch và an ninh nông thôn. Đồng thời thực hiện ý kiến đề nghị của Ban chỉ đạo Tây Nam Bộ về việc chăm lo đời sống, ổn định nơi ở và sản xuất cho các hộ đồng bào thuộc diện trên, chính vì vậy mới bổ sung thêm 4 tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long.
Tại Hội nghị, các thành viên Hội đồng dân tộc cũng chất vấn đại diện Bộ NN&PTNT về trách nhiệm hướng dẫn phát triển sản xuất tại các điểm dự án định canh, định cư chưa thấu đáo, chưa bố trí được quỹ đất, cũng như hướng dẫn người dân tìm ra phương án sản xuất phù hợp...
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Minh Quang cho biết, nguyên nhân là do điều kiện ở cac tỉnh miền núi hết sức khó khăn, đặc biệt là vùng Tây Bắc. Việc xác định phương án sản xuất nào còn phải căn cứ điều kiện cụ thể của từng nơi và cần có quyết tâm rất cao của chính quyền địa phương. Theo ông Quang, hiện có rất nhiều chương trình liên quan đến dân tộc, miền núi, thời gian tới, Quốc hội cần xem xét, điều chỉnh chính sách vùng dân tộc nên gọn lại, rà soát các đối tượng đang hưởng chính sách, đảm bảo hỗ trợ đầu tư đúng mục đích, đúng đối tượng và có hiệu quả.
Ý kiến của Hội đồng dân tộc cũng cho rằng, việc cấp vốn, triển khai thực hiện các dự án định canh định cư hiện vẫn còn chậm và khó có thể hoàn thành mục tiêu đề ra vào năm 2012.
Phó chủ nhiệm Hà Hùng cho biết, năm 2010, nguồn vốn cho chính sách này là hơn 1.300 tỷ đồng, tuy nhiên, đên nay nguồn vốn trung ương cấp mới có 260 tỷ đồng, đạt 19,6% kế hoạch. Ông Hùng đề nghị Quốc hội cần ưu tiên cấp vốn cho các chính sách dân tộc và nên cấp đủ vốn ngay từ đầu năm để không bị động trong việc thực hiện chính sách. “Nếu trung ương cấp vốn đúng tiến độ, năm 2012 sẽ cơ bản hoàn thành mục tiêu đề ra”- ông Hùng khẳng định.
