Tuy nhiên, theo ông Hà Hoàng Hiệp, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Quản lý nợ và Khai thác tài sản đảm bảo (VIB AMC - Công ty 100% vốn của Ngân hàng Quốc tế VIB), tỷ lệ nợ xấu thấp không đồng nghĩa với khối lượng nợ xấu thấp, do tỷ lệ nợ xấu được tính trên tổng dư nợ tín dụng, khi ngân hàng càng phát triển hoạt động tín dụng thì khối lượng nợ xấu càng cao.
Một lãnh đạo ngân hàng có hơn 20 năm kinh nghiệm làm việc tại các ngân hàng ở nước ngoài về vấn đề này cho rằng, các ngân hàng có thể “phòng ngừa từ xa”, thông qua việc xây dựng hệ thống kiểm soát nợ có tính chuyên nghiệp, phân loại, xếp hạng các món nợ, theo dõi hoạt động của bên đi vay và tiến độ thanh toán nợ, từ đó có giải pháp phù hợp để hạn chế rủi ro nợ khó đòi. Ngân hàng cũng cần nâng cao chất lượng phân tích tín dụng cho cán bộ và tư vấn giúp cho DN quản lý nợ của chính họ.
Nhưng điều khiến các ngân hàng đau đầu hơn cả chính là giải pháp xử lý các khoản nợ xấu đã hiển hiện, trở thành tổn thất đối với ngân hàng. Các chuyên gia lĩnh vực này đánh giá, thị trường mua bán nợ ở Việt Nam mới chỉ bắt đầu hình thành và còn khá nhiều lấn cấn, khiến hoạt động mua bán, xử lý các khoản nợ của tổ chức tín dụng nói riêng, của các DN nói chung chưa đạt hiệu quả.
Hiện ở Việt Nam mới có Công ty Mua, bán nợ tồn đọng của DN (DATC) trực thuộc Bộ Tài chính, chủ yếu tập trung hỗ trợ tiến trình cải cách các DN nhà nước, sự hợp tác xử lý nợ xấu của các ngân hàng mới chỉ là bước đầu.
Trong khi đó, một số NHTM cũng đã thành lập công ty quản lý và khai thác tài sản, nhưng hầu hết chỉ hoạt động giới hạn trong việc mua, bán các khoản nợ mà tổ chức tín dụng cho khách hàng vay, chứ chưa được phép mở rộng hoạt động kinh doanh sang lĩnh vực mua, bán nợ của DN, tổ chức và cá nhân.
Gần đây, thành viên mới nhất trong lĩnh vực này là VIB AMC, ngoài việc đặt mục tiêu “quản lý, khai thác có hiệu quả những tài sản đảm báo của các khoản nợ xấu nhằm nâng cao chất lượng và sự an toàn trong các hoạt động tín dụng của VIB”, có công bố sẽ “sử dụng các kỹ năng chuyên sâu để phục vụ nhu cầu xử lý nợ và tài sản tồn đọng của các tổ chức tín dụng khác”.
Tuy nhiên, mức độ thực hiện hoạt động mở rộng này như thế nào lại không hoàn toàn do VIB AMC quyết định. Bởi lẽ, các ngân hàng ở Việt
“Việc lập công ty có nhân lực chuyên sâu về xử lý tài sản đảm bảo, có đủ trình độ pháp lý, nghiệp vụ mua bán nợ sẽ giúp ngân hàng ứng phó tốt hơn với nợ xấu. Chúng tôi sẽ chủ động phối hợp với các ngân hàng khác để xử lý các khoản nợ phức tạp, khắc phục tình trạng ngân hàng đơn lẻ xử lý nợ”, ông Hiệp nói.
Theo ông Hiệp, có nhiều biện pháp để ngân hàng xử lý nợ xấu, nhưng phổ biến là xử lý tài sản đảm bảo (bán, phát mại), nhằm thu hồi vốn đã cho DN vay; hoặc chuyển nợ xấu thành vốn góp tại DN.
Tuy nhiên, việc bán, phát mại tài sản bảo đảm của DN để thu hồi vốn không hề đơn giản, trong khi quyết định chuyển nợ xấu thành vốn góp tại DN cũng phải được lựa chọn chặt chẽ, căn cứ vào năng lực của ngân hàng và khả năng phục hồi của khách hàng DN.
Nếu nhân lực của công ty xử lý nợ không tốt, quá trình tham gia quản lý khoản vốn góp này sẽ nảy sinh nhiều vấn đề, biến khoản nợ xấu từ “thiệt đơn” thành “thiệt kép” đối với ngân hàng.
