Thoả thuận dễ

“Tự do hoá lãi suất là đòi hỏi tất yếu của thị trường”, ông Nguyễn Thanh Toại, phó tổng giám đốc ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) phấn khởi với chủ trương được hệ thống ngân hàng chờ đợi lâu nay. Theo ông Toại, các ngân hàng sẽ đẩy mạnh cho vay ra bởi một trong những “rào cản” dòng chảy vốn thời gian qua là trần lãi suất đã cơ bản được dỡ bỏ. Lãnh đạo hầu hết các ngân hàng cũng cùng chung nhận định lạc quan này.

Song, các doanh nghiệp lại không quá kỳ vọng khi đón nhận thông tin này bởi họ cho rằng lâu nay thực tế vẫn phải thoả thuận dù ngân hàng Nhà nước có cho phép thoả thuận hay không, thậm chí phải chấp thuận mức lãi suất ngân hàng đưa ra. “Hợp đồng đã ký, dự án đang triển khai, nợ đến thời hạn phải thanh toán…, không chấp thuận thì kiếm đâu tiền đắp vào”, bà Lương Thanh Trầm, phó giám đốc công ty dược phẩm Á Châu (Hà Nội) lý giải.

Chủ tịch uỷ ban Giám sát tài chính, tiền tệ quốc gia Lê Đức Thuý chia sẻ với bức xúc này của doanh nghiệp khi ví von: “Với quy định này, ngân hàng sẽ được treo biển: tôi cho vay 15 – 16%, thay vì treo biển: tôi cho vay 12%, nhưng lại thu phí dưới gầm bàn”.

Trao đổi với báo chí cuối tuần qua, thống đốc ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu thừa nhận, lãi suất lâu nay áp dụng theo bộ luật Dân sự và luật Ngân hàng Nhà nước, nhưng thị trường thì phải theo quan hệ cung – cầu. Bất cập này cùng với việc chưa điều chỉnh kịp thời các quy định của pháp luật, công tác thanh tra, giám sát đạt hiệu quả chưa cao, gây lên sự thiếu minh bạch trong khuyến mại huy động vốn, thu phí cho vay. “Ngân hàng Nhà nước sẽ triển khai các giải pháp điều hành lãi suất thoả thuận phù hợp với cơ chế thị trường”, ông Giàu khẳng định.

Giảm mới khó

Khác với tâm trạng hồ hởi với chủ trương mở rộng khoản vay được thoả thuận lãi suất, ông Nguyễn Thanh Toại chỉ trả lời ngắn gọn câu hỏi của Sài Gòn Tiếp Thị về khả năng hạ mặt bằng chi phí vốn: “Điều này phụ thuộc vào thị trường”. Sự thận trọng của ông Toại là dễ hiểu, bởi dù ngân hàng Nhà nước quy định lãi suất huy động không được vượt 10,5% nhưng thực tế, các ngân hàng đã đẩy lên tới 11 – 12%. Theo tính toán của các chuyên gia tài chính, các ngân hàng phải giữ chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay ở mức 3 – 4% mới đảm bảo lợi nhuận.

“Ngân hàng cũng là doanh nghiệp, kinh doanh phải tính chuyện thu lời. Vừa rồi, các ngân hàng đều phải huy động ở mức lãi suất cao nên khó ép họ cho vay lãi suất thấp được”, ông Vũ Chính Cương, giám đốc công ty TNHH Vật tư thiết bị công nghiệp xây dựng nhận định. Ông Cương cho biết, từ hồi đầu năm đã phải vay của ngân hàng TMCP Nhà Hà Nội khoản tiền mua ôtô có lãi suất 16%/năm.

Làm thế nào để hạ mặt bằng lãi suất? Ông Lê Đức Thuý cho rằng, chính sách tự do hoá lãi suất đầu ra tự thân cũng giúp kéo mặt bằng chi phí vốn về mức cân bằng của thị trường, có thể cao hơn mức “lãi suất chỉ đạo” là 12%/năm nhưng chắc chắn thấp hơn lãi suất thực tế hiện nay – đang bị méo mó vì phân bổ lệch lạc. “Bên cạnh đó, ngân hàng Nhà nước hoàn toàn có thể sử dụng các công cụ, nghiệp vụ thị trường mở như dự trữ bắt buộc, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu… để góp phần hạ nhiệt thị trường lãi suất”, ông Thuý nói.

TS Võ Trí Thành, phó viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương mở rộng góc nhìn: lãi suất thị trường phụ thuộc vào kỳ vọng của người dân về khả năng kiểm soát lạm phát. Do vậy, giải quyết cái “gốc” của bài toán lãi suất thấp là câu chuyện ổn định vĩ mô. Muốn vậy, trong ngắn hạn, thậm chí phải hy sinh tăng trưởng để có thể kiểm soát lạm phát chặt chẽ.

Khi doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận vốn dễ dàng, ở mức giá hợp lý, đó cũng là điều kiện và cơ hội để thúc đẩy tăng trưởng.

Theo Lam Tường - SGTT